“Η ΠΡΟΛΗΨΗ ΔΕΝ ΑΡΧΙΖΕΙ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ”
“Ώρα να αλλάξουμε το αφήγημα για την Αυτοκτονία”
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, στις 10 Σεπτεμβρίου, η ΚΛΙΜΑΚΑ θέτει ένα ερώτημα που αφορά πλέον όχι μόνο την κλινική πρακτική, αλλά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η πρόληψη της αυτοκτονίας στη χώρα:
Μήπως πρέπει να μετακινήσουμε το σημείο από το οποίο αρχίζει η πρόληψη;
Για πολλά χρόνια, η συζήτηση για την αυτοκτονία οργανώθηκε κυρίως γύρω από την αναγνώριση και τη διαχείριση της οξείας κρίσης.
Η κρίση, όμως, είναι συχνά το τελευταίο ορατό σημείο μιας πολύ μεγαλύτερης και περισσότερο σύνθετης διαδρομής.
Η πρόληψη δεν μπορεί να αρχίζει όταν ο κίνδυνος έχει ήδη γίνει ορατός.
Δεν περιμένουμε την κρίση για να παρέμβουμε.
Αναζητούμε τι μπορεί να γίνει πριν από αυτήν.
Αυτό σημαίνει ότι η πρόληψη χρειάζεται να μετακινηθεί νωρίτερα: στην αναγνώριση της ευαλωτότητας, στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, στην κοινότητα, στο σχολείο, στους χώρους εργασίας, στο νοσοκομείο, στη συνέχεια της φροντίδας μετά από μία απόπειρα, αλλά και στην έρευνα που μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα γιατί διαφορετικοί άνθρωποι, κάτω από διαφορετικές συνθήκες, ακολουθούν διαφορετικές διαδρομές προς την αυτοκτονικότητα.
- Η αυτοκτονία δεν είναι ένα μεμονωμένο γεγονός
Η αυτοκτονία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα δημόσιας υγείας διεθνώς. Περισσότεροι από 720.000 άνθρωποι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους από αυτοκτονία παγκοσμίως, ενώ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου στις νεότερες ηλικίες.
Πίσω όμως από κάθε αριθμό υπάρχει μία μοναδική ανθρώπινη διαδρομή. Υπάρχει, παράλληλα, και ένα ευρύτερο κοινωνικό αποτύπωμα που αφορά οικογένειες, φίλους, συναδέλφους, επαγγελματίες υγείας και ολόκληρες κοινότητες.
Στην Ελλάδα, το γεγονός ότι ο ηλικιακά σταθμισμένος δείκτης αυτοκτονιών παραμένει χαμηλότερος από τον αντίστοιχο μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα είναι μικρό.
Το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ έχει καταγράψει 2.946 θανάτους από αυτοκτονία κατά την περίοδο 2020–2025, με 579 καταγεγραμμένους θανάτους το 2025.
Πρόκειται για ένα σταθερό και διαχρονικό φορτίο δημόσιας υγείας και όχι για ένα περιστασιακό φαινόμενο.
Καταγεγραμμένες αυτοκτονίες στην Ελλάδα (2020–2025)
Πηγή: Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών-ΚΛΙΜΑΚΑ
Ταυτόχρονα, η απουσία ενός ολοκληρωμένου εθνικού συστήματος καταγραφής των σοβαρών αποπειρών και η χρονική υστέρηση των επίσημων στατιστικών περιορίζουν την ικανότητα του συστήματος να γνωρίζει έγκαιρα τι συμβαίνει και να προσαρμόζει αντίστοιχα τις παρεμβάσεις του.
Δεν μπορούμε να σχεδιάσουμε αποτελεσματική πρόληψη αν δεν γνωρίζουμε έγκαιρα το πρόβλημα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε.
Οι αριθμοί είναι απαραίτητοι για να αποτυπώνουμε την πραγματικότητα.
Δεν αρκούν, όμως, για να την αλλάξουμε.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι έχουμε μάθει από αυτούς και τι είμαστε πλέον έτοιμοι να κάνουμε διαφορετικά.
- Από τους παράγοντες κινδύνου στην κατανόηση της ευαλωτότητας
Η αυτοκτονικότητα δεν αποτελεί ένα ενιαίο φαινόμενο και δεν ακολουθεί την ίδια πορεία σε όλους τους ανθρώπους.
Γενετικοί και επιγενετικοί παράγοντες, ψυχιατρική νοσηρότητα, τραυματικές εμπειρίες, χρήση ουσιών, προβλήματα σωματικής υγείας, απώλειες, κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, κοινωνική απομόνωση, νευροβιολογικοί μηχανισμοί, πρόσβαση σε μέσα και αιφνίδιες κρίσεις μπορούν να αλληλεπιδρούν με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.
Η σύγχρονη επιστημονική γνώση μάς οδηγεί επομένως πέρα από την αντίληψη μιας στατικής «λίστας παραγόντων κινδύνου».
Η πολυετής κλινική εμπειρία της ΚΛΙΜΑΚΑ στο πεδίο της αυτοκτονίας ενισχύει την ανάγκη να εξετάσουμε ένα διαφορετικό ερώτημα:
Όχι μόνο ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου, αλλά πώς αυτοί συνδυάζονται, πότε ενεργοποιούνται, πώς μεταβάλλονται στον χρόνο και τι κάνει έναν άνθρωπο περισσότερο ή λιγότερο ευάλωτο σε μία δεδομένη στιγμή.
Η κατεύθυνση αυτή δεν σημαίνει ότι η επιστήμη μπορεί να προβλέψει ποιος άνθρωπος θα αυτοκτονήσει. Δεν υπάρχει σήμερα ένα εργαλείο που να μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο με ασφάλεια και ακρίβεια σε ατομικό επίπεδο.
Σημαίνει, όμως, ότι μπορούμε να επενδύσουμε περισσότερο στην κατανόηση της ατομικής ευαλωτότητας, ώστε η φροντίδα να γίνεται περισσότερο εξατομικευμένη και η πρόληψη να ξεκινά πριν από την εκδήλωση της οξείας κρίσης.
- Από τις διεθνείς διακηρύξεις στη δημόσια ευθύνη
Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η Διεθνής Ένωση για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας – IASP, η Ευρωπαϊκή Ένωση, επιστημονικοί οργανισμοί, κυβερνήσεις και φορείς της κοινωνίας των πολιτών έχουν εργαστεί ώστε η πρόληψη της αυτοκτονίας να μετακινηθεί από το περιθώριο στον πυρήνα της δημόσιας υγείας.
Στο διάστημα αυτό αναπτύχθηκαν εθνικές στρατηγικές, υπηρεσίες διαχείρισης της κρίσης, προγράμματα περιορισμού της πρόσβασης σε μέσα υψηλής θνητότητας, κατευθυντήριες οδηγίες για τα μέσα ενημέρωσης, εκπαιδευτικά προγράμματα για επαγγελματίες και παρεμβάσεις για πληθυσμούς αυξημένης ευαλωτότητας.
Οι προσπάθειες αυτές είναι σημαντικές και έχουν συμβάλει στη διάσωση ανθρώπινων ζωών.
Η ύπαρξή τους, όμως, δεν σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί παντού το αναγκαίο αποτέλεσμα.
Η πρόοδος παραμένει άνιση και, σε πολλές περιπτώσεις, οι πολιτικές εφαρμόζονται αποσπασματικά, χωρίς σταθερή χρηματοδότηση, συστηματική επιδημιολογική επιτήρηση, σαφείς δείκτες και ανεξάρτητη αξιολόγηση.
Το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας για την περίοδο 2024–2026, «Changing the Narrative on Suicide – Αλλάζοντας την αφήγηση για την αυτοκτονία», μας καλεί να υπερβούμε τη σιωπή, τον φόβο και το στίγμα.
Η αλλαγή της αφήγησης είναι απαραίτητη. Δεν αρκεί, όμως, να αλλάξει μόνο ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε για την αυτοκτονία. Πρέπει να αλλάξει και ο τρόπος με τον οποίο οργανώνουμε την πρόληψή της.
Αυτό σημαίνει υπηρεσίες προσβάσιμες πριν από την κρίση, έγκαιρη αναγνώριση της ενεργοποιημένης ευαλωτότητας, ασφαλέστερα νοσοκομεία και κοινότητες, συνέχεια της φροντίδας μετά το εξιτήριο και ουσιαστική υποστήριξη των ανθρώπων που πενθούν μετά την αυτοκτονία ενός δικού τους ανθρώπου.
Η δυσκολία επίτευξης σταθερών αποτελεσμάτων δεν σημαίνει ότι η αυτοκτονία είναι αναπόφευκτη.
Δείχνει ότι δεν πρόκειται για ένα μονοδιάστατο κλινικό γεγονός, το οποίο εμφανίζεται ξαφνικά και μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο κατά την οξεία κρίση.
- Η πρόληψη χρειάζεται να περάσει μέσα σε ολόκληρο το σύστημα υγείας
Η αυτοκτονική ευαλωτότητα δεν εμφανίζεται μόνο στις ψυχιατρικές υπηρεσίες.
Μπορεί να συναντηθεί στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών, στις παθολογικές και χειρουργικές κλινικές, στα εξωτερικά ιατρεία, στα σχολεία, στους χώρους εργασίας και στην κοινότητα.
Γι’ αυτό η πρόληψη της αυτοκτονίας δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των εξειδικευμένων υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
Χρειάζεται ένα σύστημα στο οποίο περισσότεροι επαγγελματίες μπορούν να αναγνωρίζουν νωρίτερα την ευαλωτότητα, να γνωρίζουν πώς να ανταποκριθούν και να ενεργοποιούν μία σαφή διαδρομή φροντίδας.
Η εκπαίδευση μπορεί να μετατρέψει το προσωπικό διαφορετικών υπηρεσιών σε Gatekeepers, δηλαδή σε επαγγελματίες που είναι σε θέση να αναγνωρίζουν έγκαιρα ένα πιθανό σήμα κινδύνου και να ενεργοποιούν την κατάλληλη φροντίδα.
Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται η εμπειρία της ΚΛΙΜΑΚΑ από τη λειτουργία του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018, το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών, την εκπαίδευση επαγγελματιών και τις παρεμβάσεις σε διαφορετικά επίπεδα του συστήματος υγείας.
Ιδιαίτερη θέση έχει η «Αντιαυτοκτονική Ασπίδα», που υλοποιείται σε συνεργασία με το Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό».
Η εμπειρία αυτή δείχνει ότι ένα νοσοκομείο μπορεί να μην είναι απλώς ο χώρος όπου αντιμετωπίζεται μία κρίση, αλλά να μετατραπεί σε χώρο οργανωμένης πρόληψης.
Η εκπαίδευση του προσωπικού, η δημιουργία κοινής γλώσσας, η αναγνώριση της ευαλωτότητας, η κλινική εκτίμηση, η διαχείριση του κινδύνου, το ασφαλές περιβάλλον νοσηλείας και η συνέχεια της φροντίδας μετά την έξοδο δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητες δράσεις.
Αποτελούν ένα ενιαίο σύστημα.
- Η πρόληψη δεν τελειώνει όταν τελειώνει η κρίση
Ένα από τα σημαντικότερα κενά στην πρόληψη αφορά τη συνέχεια της φροντίδας.
Η έξοδος από ένα νοσοκομείο ή η ολοκλήρωση μιας οξείας παρέμβασης δεν σημαίνει ότι ολοκληρώνεται και η ανάγκη πρόληψης.
Ιδιαίτερα μετά από μία απόπειρα αυτοκτονίας, χρειάζεται μία οργανωμένη και συνεχής διαδρομή φροντίδας, ώστε ο άνθρωπος να μη βρεθεί ξανά μόνος ανάμεσα σε διαφορετικές υπηρεσίες.
Η πρόληψη επομένως δεν είναι μόνο η παρέμβαση στη στιγμή της κρίσης.
Είναι αυτό που έχει προηγηθεί, αλλά και αυτό που ακολουθεί.
Απαιτεί διασύνδεση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας, των νοσοκομείων, των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, της κοινότητας, των Κινητών Μονάδων, της Τηλεψυχιατρικής και των εξειδικευμένων υπηρεσιών πρόληψης της αυτοκτονίας.
- Η γεωγραφία δεν πρέπει να καθορίζει την πρόσβαση στη φροντίδα
Η πρόληψη πρέπει να είναι διαθέσιμη και εκεί όπου η πρόσβαση στις υπηρεσίες είναι δυσκολότερη.
Η πολυετής παρουσία της ΚΛΙΜΑΚΑ σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές, μέσα από Κινητές Μονάδες Ψυχικής Υγείας και υπηρεσίες Τηλεψυχιατρικής, αποτελεί ένα πεδίο εφαρμογής ενός διαφορετικού μοντέλου φροντίδας.
Από τις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα έως τη Νάξο, τη Σαντορίνη, την Ίο, την Αμοργό, τη Σύμη και το Καστελλόριζο, η εμπειρία αυτή καταδεικνύει ότι η γεωγραφική απόσταση δεν μπορεί να μετατρέπεται σε απόσταση από τη φροντίδα.
Στο Καστελλόριζο, η μόνιμη παρουσία και η λειτουργία της Μονάδας Τηλεψυχιατρικής της ΚΛΙΜΑΚΑ αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η τεχνολογία μπορεί να συνδέσει μία απομακρυσμένη κοινότητα με ένα ευρύτερο δίκτυο φροντίδας.
Η επόμενη πρόκληση είναι οι εμπειρίες αυτές να μετατραπούν σε σταθερά και αξιολογήσιμα μοντέλα γεωγραφικής ισότητας στην ψυχική υγεία.
- Από την Τηλεψυχιατρική στην ψηφιακή πρόληψη
Η τεχνολογία δημιουργεί νέες δυνατότητες, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της λύση.
Η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιακή υγεία και η Τηλεψυχιατρική μπορούν να συμβάλουν στην οργάνωση της πληροφορίας, στην εκπαίδευση επαγγελματιών, στην παρακολούθηση και στη διεύρυνση της πρόσβασης.
Η χρήση τους, όμως, πρέπει να συνοδεύεται από επιστημονική αξιολόγηση, ανθρώπινη εποπτεία, διαφάνεια και προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί την πρόληψη και όχι να υποκαθιστά την κλινική κρίση και την ανθρώπινη σχέση.
Στην ΚΛΙΜΑΚΑ η κατεύθυνση αυτή συνδέεται με μία ευρύτερη προσπάθεια αξιοποίησης της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης ως εργαλείων για ένα περισσότερο προσβάσιμο και συνεκτικό σύστημα ψυχικής υγείας.
- Η έρευνα για την ευαλωτότητα είναι το επόμενο σύνορο
Η πρόληψη του μέλλοντος δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε όσα ήδη γνωρίζουμε.
Χρειάζεται να επενδύσει στην έρευνα.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΚΛΙΜΑΚΑ έχει αναπτύξει το ερευνητικό σχήμα EPV – Klimaka Epigenetic & Polygenic Vulnerability, ένα μη διαγνωστικό πλαίσιο διερεύνησης της ευαλωτότητας που επιχειρεί να συνδέσει τη σύγχρονη βιολογική γνώση με την κλινική και ψυχοκοινωνική προσέγγιση.
Η κατεύθυνση αυτή εντάσσεται στη συζήτηση για την ψυχιατρική ακριβείας.
Δεν αφορά την αναζήτηση ενός «γονιδίου της αυτοκτονίας» ούτε τη δημιουργία ενός σκορ που θα χαρακτηρίζει κάποιον ως «υψηλού κινδύνου».
Αφορά την προσπάθεια να κατανοήσουμε καλύτερα τη σύνθετη βιολογική, ψυχολογική και κοινωνική ετερογένεια της αυτοκτονικότητας.
Η έρευνα αυτή πρέπει να προχωρά με σαφή επιστημονικά και ηθικά όρια, χωρίς γενετικό ντετερμινισμό, χωρίς στιγματισμό και χωρίς να υποκαθιστά την κλινική κρίση.
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να ολοκληρωθεί η έρευνα για να εφαρμόσουμε όσα ήδη γνωρίζουμε ότι μπορούν να σώσουν ζωές.
Χρειάζεται, όμως, να επενδύσουμε στην έρευνα ώστε η πρόληψη του αύριο να είναι καλύτερη από την πρόληψη του σήμερα.
- Η Ελλάδα χρειάζεται Εθνική Στρατηγική για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας
Η μέχρι σήμερα πορεία της χώρας αποτελεί σημαντική βάση.
Έχουν αναπτυχθεί υπηρεσίες, επιστημονικές δράσεις και παρεμβάσεις, ενώ το Υπουργείο Υγείας έχει αναγνωρίσει τη σημασία του πεδίου και υποστηρίζει τη λειτουργία εξειδικευμένων υπηρεσιών πρόληψης.
Στο πλαίσιο αυτό, το Κέντρο για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Υγείας, συμβάλλει διαχρονικά στην πρόληψη, στην παρέμβαση, στην επιστημονική παρακολούθηση του φαινομένου και στην εκπαίδευση επαγγελματιών.
Η μέχρι σήμερα πορεία αποτελεί μία σημαντική βάση, η οποία χρειάζεται να ενισχυθεί και να διευρυνθεί.
Παραμένουν σοβαρά κενά: η υποκαταγραφή των αυτοκτονιών και των αποπειρών, οι γεωγραφικές ανισότητες, η ασυνέχεια της φροντίδας, η ανεπαρκής διασύνδεση των υπηρεσιών και η ελλιπής παρακολούθηση μετά την έξοδο από το νοσοκομείο.
Το ενδιαφέρον και η υποστήριξη της Πολιτείας είναι ουσιαστικά. Το επόμενο αναγκαίο βήμα είναι η μετεξέλιξή τους σε ένα πλήρως λειτουργικό, σταθερά χρηματοδοτούμενο και συστηματικά αξιολογούμενο εθνικό πλαίσιο πρόληψης.
Η ΚΛΙΜΑΚΑ θεωρεί αναγκαία τη διαμόρφωση και θεσμοθέτηση μίας Εθνικής Στρατηγικής για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, με συγκεκριμένους στόχους, σαφή ευθύνη συντονισμού, σταθερή χρηματοδότηση, εθνικούς και τοπικούς δείκτες και μηχανισμό αξιολόγησης.
Μία τέτοια στρατηγική χρειάζεται να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:
- έγκαιρη αναγνώριση της ευαλωτότητας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα, στα ΤΕΠ, στα σχολεία και στην κοινότητα,
- κοινά κλινικά πρωτόκολλα για την αξιολόγηση και διαχείριση του αυτοκτονικού κινδύνου,
- οργανωμένη πρόληψη στα νοσοκομεία, με εκπαίδευση του προσωπικού και δημιουργία κουλτούρας ασφάλειας,
- συνέχεια φροντίδας μετά από απόπειρα, χωρίς απώλεια του ανθρώπου στη μετάβαση μεταξύ υπηρεσιών,
- συστηματική εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας και πρόνοιας,
- ενίσχυση των κοινοτικών υπηρεσιών, των Κινητών Μονάδων και της Τηλεψυχιατρικής,
- αξιόπιστο και έγκαιρο εθνικό σύστημα επιτήρησης αυτοκτονιών και σοβαρών αποπειρών,
- συστηματική επένδυση στην έρευνα για την ευαλωτότητα,
- υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και των νέων τεχνολογιών,
- περιορισμό της πρόσβασης σε μέσα υψηλής θνητότητας,
- υπεύθυνη ενημέρωση από τα ΜΜΕ,
- υποστήριξη των οικογενειών και των ανθρώπων με βιωμένη εμπειρία, και
- συστηματική και ανεξάρτητη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.
Παράλληλα, χρειάζονται συγκεκριμένα πρωτόκολλα και διαδρομές παρέμβασης για διαφορετικά περιβάλλοντα και πληθυσμούς, όπως τα νοσοκομεία, η Πρωτοβάθμια Φροντίδα, τα σχολεία, οι Ένοπλες Δυνάμεις, τα Σώματα Ασφαλείας, οι χώροι εργασίας, τα σωφρονιστικά καταστήματα και οι απομακρυσμένες κοινότητες.
Η πρόληψη της αυτοκτονίας δεν μπορεί να είναι υπόθεση μίας μόνο υπηρεσίας ή ενός μόνο Υπουργείου.
Χρειάζεται να γίνει υπόθεση ολόκληρου του συστήματος υγείας και, ευρύτερα, δημόσιας πολιτικής.
Η Πολιτεία έχει την ευθύνη να δημιουργεί τις αναγκαίες συνθήκες.
Η επιστημονική κοινότητα έχει την ευθύνη να παράγει και να αξιολογεί γνώση.
Οι υπηρεσίες έχουν την ευθύνη να εφαρμόζουν αποτελεσματικές παρεμβάσεις.
Και οι άνθρωποι με βιωμένη εμπειρία και οι οικογένειες πρέπει να έχουν ουσιαστική και ισότιμη θέση στον σχεδιασμό της πρόληψης.
- Από την ελληνική εμπειρία σε ένα νέο μοντέλο πρόληψης
Η ΚΛΙΜΑΚΑ, μέσα από περισσότερα από 25 χρόνια δράσης στον χώρο της ψυχικής υγείας και της πρόληψης της αυτοκτονίας, έχει αναπτύξει ένα ευρύ πεδίο κλινικής, κοινοτικής, ερευνητικής και επιχειρησιακής εμπειρίας.
Το Κέντρο για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, η Γραμμή 1018, το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών, η εκπαίδευση επαγγελματιών, οι παρεμβάσεις στα νοσοκομεία, η «Αντιαυτοκτονική Ασπίδα», οι Κινητές Μονάδες Ψυχικής Υγείας, η Τηλεψυχιατρική, η έρευνα και η διεθνής συνεργασία δεν αποτελούν απομονωμένες δράσεις.
Αποτελούν διαφορετικά κομμάτια της ίδιας κατεύθυνσης:
να δημιουργηθεί ένα σύστημα πρόληψης που να μπορεί να εντοπίζει νωρίτερα, να παρεμβαίνει αποτελεσματικότερα και να μη χάνει τον άνθρωπο μετά την κρίση.
Η παρουσία της ΚΛΙΜΑΚΑ στη Διεθνή Ένωση για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας (IASP) και η συνεργασία της με διεθνείς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, εντάσσονται στην ίδια προσπάθεια: η ελληνική εμπειρία να μετατρέπεται σε γνώση και η γνώση σε προτάσεις πολιτικής.
- Η 10η Σεπτεμβρίου ως αφετηρία συγκεκριμένης δράσης
Η Παγκόσμια Ημέρα για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας το 2026 ολοκληρώνει την τριετή διεθνή θεματική «Changing the Narrative on Suicide – Start the Conversation».
Για την ΚΛΙΜΑΚΑ, η αλλαγή του αφηγήματος δεν αφορά μόνο τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε για την αυτοκτονία.
Αφορά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε την πρόληψή της.
- Από τη σιωπή στη συζήτηση.
- Από την αποσπασματική διαχείριση στη συνέχεια της φροντίδας.
- Από την αποκλειστική αντιμετώπιση της κρίσης στην πρόληψη πριν από αυτήν.
- Από την ατομική ευθύνη στη συλλογική και θεσμική ευθύνη.
Και, τελικά:
Από τις διακηρύξεις στη συγκεκριμένη δράση.
Η 10η Σεπτεμβρίου δεν μπορεί να περιορίζεται σε ακόμη μία ημέρα ενημέρωσης και συμβολικής ευαισθητοποίησης.
Δεν αρκεί να επαναλαμβάνουμε ότι η αυτοκτονία μπορεί να προληφθεί.
Χρειάζεται να προσδιορίζουμε ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη, με ποιους πόρους, σε ποιο χρονικό πλαίσιο και με ποια μετρήσιμα αποτελέσματα.
- ΦΕΤΙΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΚΛΙΜΑΚΑ | ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026
Εκδηλώσεις, δράσεις ενημέρωσης, παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες της ΚΛΙΜΑΚΑ με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας.
- Η ΠΡΟΛΗΨΗ ΔΕΝ ΑΡΧΙΖΕΙ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ
Αρχίζει πολύ νωρίτερα.
Στις 10 Σεπτεμβρίου, το ζητούμενο δεν είναι μία ακόμη επετειακή υπενθύμιση.
Είναι να αποφασίσουμε πόσο νωρίς θέλουμε πραγματικά να αρχίζει η πρόληψη.
Να επενδύσουμε στην έρευνα πριν από την κρίση.
Να αναγνωρίζουμε την ευαλωτότητα πριν αυτή εξελιχθεί σε οξεία αυτοκτονική κρίση.
Να εκπαιδεύουμε τους επαγγελματίες πριν χρειαστεί να αντιμετωπίσουν ένα επείγον περιστατικό.
Να οργανώνουμε τη συνέχεια της φροντίδας πριν ο άνθρωπος βρεθεί ξανά μόνος.
Να σχεδιάζουμε υπηρεσίες που φτάνουν στον άνθρωπο πριν εκείνος χρειαστεί να αναζητήσει μόνος του τον δρόμο προς αυτές.
Και να μετατρέπουμε τη γνώση που έχουμε ήδη αποκτήσει σε συγκεκριμένες, μετρήσιμες και αξιολογήσιμες πολιτικές πρόληψης.
Γιατί η πραγματική πρόληψη δεν περιμένει να εμφανιστεί η κρίση για να ξεκινήσει.
Την έχει ήδη προλάβει.
