Το πρόσφατο περιστατικό στο Ρέθυμνο, όπου ένας 87χρονος άνδρας φαίνεται να έθεσε τέλος στη ζωή της καρκινοπαθούς συζύγου του και στη συνέχεια στη δική του, προκαλεί βαθιά θλίψη και ερωτήματα. Δεν μπορούμε – και δεν πρέπει – να γνωμοδοτούμε για το τι σκέφτηκαν ή ένιωσαν εκείνοι που έφτασαν σ’ αυτό το σημείο. Μπορούμε όμως να αναγνωρίσουμε ότι πρόκειται για πράξεις απόγνωσης, που πολλές φορές δεν προκύπτουν από παρορμητικότητα, αλλά από μια μακρά και σιωπηλή πορεία πόνου, απομόνωσης και αίσθησης αδιεξόδου.
Οι ηλικιωμένοι φροντιστές ή οι άνθρωποι με σοβαρά, ανίατα προβλήματα υγείας συχνά παλεύουν με την υπαρξιακή εξάντληση, τον ψυχικό και σωματικό πόνο, αλλά και με την απουσία συστηματικής φροντίδας, κατανόησης και υποστήριξης. Σε πολλές περιπτώσεις, ακόμα και οι πιο κοντινοί άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται το βάρος που κουβαλά ένα ηλικιωμένο άτομο που ζει καθημερινά με τη φθορά, τον φόβο και την κόπωση.
Είναι λογικό να ανοίγουν και συζητήσεις που δύσκολα χωρούν σε δημόσιο λόγο. Ανάμεσα σε αυτές, και η συζήτηση γύρω από τη δυνατότητα μιας αξιοπρεπούς επιλογής στο τελικό στάδιο μιας ζωής γεμάτης πόνο, σε περιπτώσεις ανίατων παθήσεων και μη αναστρέψιμων καταστάσεων.
Πρόκειται για ένα πολύπλοκο και ευαίσθητο ζήτημα, που έχει ήδη τεθεί υπό συζήτηση σε πολλές χώρες διεθνώς, με διαφορετικά νομικά και ηθικά πλαίσια. Η πρόληψη της αυτοκτονίας και η υποβοηθούμενη επιλογή τέλους ζωής σε περιβάλλον ιατρικής φροντίδας δεν ταυτίζονται, αλλά ούτε και αναιρούν η μία την άλλη ως υπαρκτές πραγματικότητες που απαιτούν σοβαρή προσέγγιση, χωρίς φόβο και χωρίς δογματισμούς.
Σε κάθε περίπτωση, εκείνο που σήμερα προέχει είναι η αναγνώριση του κενού που υπάρχει στη φροντίδα, στην ψυχολογική υποστήριξη, στην πρόληψη της απόγνωσης. Το γεγονός ότι στο σπίτι υπήρχε περίστροφο –όπως και σε πολλά άλλα σπίτια στην Ελλάδα– εγείρει ερωτήματα για την πρόσβαση σε μέσα αυτοκτονίας, σε συνθήκες ευαλωτότητας. Αλλά και αυτό πρέπει να ιδωθεί μέσα από το πρίσμα της πρόληψης και της έγκαιρης παρέμβασης, όχι του φόβου ή της στοχοποίησης.
Την ίδια στιγμή, δεν πρέπει να ξεχνάμε εκείνους που μένουν πίσω: τα παιδιά, τα εγγόνια, οι συγγενείς, οι φίλοι, που ίσως δεν είχαν αντιληφθεί τίποτα, και τώρα καλούνται να διαχειριστούν κάτι ανείπωτο. Οι «επιζώντες» μιας αυτοκτονίας χρειάζονται χώρο, κατανόηση και ειδική φροντίδα, χωρίς ενοχές και χωρίς κοινωνικές πιέσεις.
Ως Κέντρο για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ, υπενθυμίζουμε ότι καμία ζωή δεν είναι ασήμαντη, καμία απόγνωση δεν πρέπει να μένει αόρατη. Η πρόληψη δεν αφορά μόνο τη στιγμή της κρίσης – αφορά τη συνολική φροντίδα, την παρουσία, τη διαθεσιμότητα.
Η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία – 1018 λειτουργεί 24/7, ανώνυμα και εμπιστευτικά, για καθένα και καθεμιά που νιώθει ότι χρειάζεται να μιλήσει.
