Οι γιατροί εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά αυτοκτονίας σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό. Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο 300 έως 400 γιατροί χάνουν τη ζωή τους από αυτοκτονία μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτό το φαινόμενο είναι πολυπαραγοντικοί και αλληλένδετοι. Η έντονη ψυχική επιβάρυνση, η ύπαρξη ψυχικής ασθένειας ή η αυξημένη ευαλωτότητα στην εκδήλωσή της, το επαγγελματικό στρες, η κουλτούρα αυταπάρνησης και υψηλών απαιτήσεων, η άμεση πρόσβαση σε μέσα και αποφάσεις ζωής και θανάτου, καθώς και η συχνή απομόνωση μέσα σε ένα περιβάλλον που απαιτεί διαρκή ετοιμότητα, δημιουργούν συνθήκες έντονου κινδύνου για αυτοκαταστροφικές σκέψεις και συμπεριφορές.
Η κουλτούρα της ιατρικής εκπαίδευσης και της επαγγελματικής πρακτικής ενθαρρύνει συχνά τη σιωπή και τη μη αναγνώριση της ευαλωτότητας. Οι γιατροί εκπαιδεύονται να αντέχουν, να υπερβαίνουν τα όριά τους και να παραμερίζουν τις προσωπικές τους ανάγκες στο όνομα της ευθύνης και της προσφοράς. Η αναζήτηση ψυχικής υποστήριξης παραμένει δύσκολη, καθώς συνοδεύεται από φόβο στιγματισμού ή επαγγελματικών συνεπειών, όπως η απώλεια άδειας ή η υπονόμευση της επαγγελματικής φήμης.
Η απουσία θεσμικά κατοχυρωμένων και προσβάσιμων μηχανισμών ψυχικής υποστήριξης για τους επαγγελματίες υγείας αποτελεί ένα κρίσιμο και διαχρονικό κενό. Η επαγγελματική υπερφόρτωση και η ψυχική φθορά δεν είναι «μοιραία» αλλά απολύτως διαχειρίσιμα φαινόμενα, εφόσον υπάρχει έγκαιρη παρέμβαση, φροντίδα και συλλογική ευθύνη. Πίσω από κάθε αυτοκτονία υπάρχει ευθύνη όχι μόνο του ατόμου, αλλά και του συστήματος — η απουσία υποστήριξης, η έλλειψη φροντίδας και η καθυστέρηση παρέμβασης λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές κινδύνου.
Η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί ουσιαστικές παρεμβάσεις. Είναι αναγκαία η δημιουργία μηχανισμών έγκαιρης διάγνωσης και διαχείρισης του κινδύνου αυτοκτονίας μέσα στο ίδιο το επαγγελματικό περιβάλλον, με την ανάπτυξη δικτύων peer support, την εκπαίδευση στην αναγνώριση σημείων κινδύνου της αυτοκτονίας.
Η ΚΛΙΜΑΚΑ, μέσα από το Κέντρο για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, προτείνει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο παρεμβάσεων που περιλαμβάνει την εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας στην αναγνώριση και τη διαχείριση του αυτοκτονικού κινδύνου. Προωθεί επίσης τη δημιουργία δικτύων υποστήριξης εντός νοσοκομειακών δομών, τη λειτουργία γραμμών παρέμβασης στην αυτοκτονική κρίση όπως η 24ωρη Γραμμή 1018, και τη συνεργασία με ιατρικούς συλλόγους και νοσοκομεία για την ανάπτυξη πρωτοκόλλων παρέμβασης στην κρίση και την έγκαιρη παραπομπή σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
Η ύπαρξη του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ επιτρέπει, ακόμη, την καταγραφή και ανάλυση των περιστατικών αυτοκτονίας εντός επαγγελμάτων υψηλού κινδύνου, αναδεικνύοντας επαναλαμβανόμενα μοτίβα κινδύνου και θεσμικά κενά, που μπορούν να καθοδηγήσουν στοχευμένες πολιτικές πρόληψης.
Η πρόληψη της αυτοκτονίας στους επαγγελματίες υγείας δεν είναι μόνο ζήτημα ψυχικής ανθεκτικότητας, αλλά ζήτημα ποιότητας του συστήματος υγείας και θεσμικού σεβασμού προς εκείνους που φροντίζουν τη ζωή.
————————————————————————–
Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας
Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών, ΚΛΙΜΑΚΑ
Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018
Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας
Ευμολπιδών 30-32, Κεραμεικός
Τηλ. 210-3417160-3
help@suicide-help.gr
