Το πρόσφατο σοβαρό συμβάν σε δημόσια νοσοκομειακή μονάδα, το οποίο έγινε γνωστό τόσο στην ΚΛΙΜΑΚΑ όσο και μέσω δημοσιευμάτων στον Τύπο, επιβεβαιώνει με τρόπο αδιαμφισβήτητο ένα ζήτημα που αναδεικνύεται συστηματικά εδώ και χρόνια: την ελλιπή ασφάλεια των νοσοκομειακών χώρων ως κρίσιμο και παραγνωρισμένο παράγοντα κινδύνου για την αυτοκτονία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ, στο συγκεκριμένο νοσοκομείο έχουν καταγραφεί τουλάχιστον έντεκα αυτοκτονίες τα τελευταία χρόνια. Η συχνότητα και η επαναληπτικότητα αυτών των περιστατικών δεν επιτρέπουν καμία ερμηνεία περί μεμονωμένων, τυχαίων ή απρόβλεπτων γεγονότων. Αντιθέτως, τεκμηριώνουν την ύπαρξη χώρου υψηλού κινδύνου, στον οποίο διαχρονικά δεν έχουν εφαρμοστεί επαρκή και στοιχειώδη μέτρα πρόληψης και ασφάλειας.
Τα νοσοκομεία δεν αποτελούν ουδέτερους χώρους. Είναι χώροι όπου συγκεντρώνονται άτομα σε αυξημένη σωματική, ψυχική και συναισθηματική ευαλωτότητα και, ως εκ τούτου, φέρουν αυξημένη θεσμική ευθύνη προστασίας της ανθρώπινης ζωής. Δεν μπορεί να θεωρείται αποδεκτό, ούτε θεσμικά ανεκτό, οι ίδιες οι δομές περίθαλψης να μετατρέπονται, επανειλημμένα, σε σημεία υψηλού κινδύνου για αυτοκτονική συμπεριφορά.
Η ύπαρξη αφύλακτων κλιμακοστασίων, ανεξέλεγκτων προσβάσεων σε ύψη ή επικίνδυνα σημεία, καθώς και η απουσία σαφών πρωτοκόλλων εποπτείας και διαχείρισης κινδύνου, δεν συνιστούν τεχνική αδυναμία ούτε απρόβλεπτο παράγοντα. Συνιστούν σαφές θεσμικό έλλειμμα και αποτυχία εφαρμογής βασικών αρχών πρόληψης, οι οποίες είναι διεθνώς τεκμηριωμένες και γνωστές εδώ και δεκαετίες.
Ως ΚΛΙΜΑΚΑ, βρισκόμαστε διαχρονικά σε ενεργή διαδικασία καταγραφής περιστατικών, ανάδειξης των λεγόμενων σημείων υψηλού κινδύνου σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης και εκπαίδευσης επαγγελματιών υγείας στην πρόληψη της αυτοκτονίας. Παρά τη διαθέσιμη γνώση, τα επαναλαμβανόμενα περιστατικά αποκαλύπτουν μια επίμονη αδράνεια στη συστηματική θωράκιση των δομών, με άμεσο και μετρήσιμο κόστος σε ανθρώπινες ζωές.
Η ενίσχυση της ασφάλειας στους νοσοκομειακούς χώρους δεν αποτελεί ζήτημα τεχνικής δυσκολίας ή υψηλού οικονομικού κόστους. Αποτελεί ζήτημα πολιτικής και διοικητικής ευθύνης, εφαρμογής σαφών πρωτοκόλλων, εποπτείας επικίνδυνων σημείων και ουσιαστικής εκπαίδευσης του προσωπικού στη διαχείριση κινδύνου. Σε χώρους όπου η ευαλωτότητα είναι δεδομένη, η πρόληψη δεν μπορεί να παραμένει αποσπασματική, περιστασιακή ή εξαρτώμενη από την εκάστοτε συγκυρία.
Η ασφάλεια στους χώρους περίθαλψης δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι θεμελιώδης όρος προστασίας της ανθρώπινης ζωής και αδιαπραγμάτευτη θεσμική υποχρέωση. Παράλληλα, δεν μπορεί να θεωρείται επαρκής ή θεσμικά υπεύθυνη η αντιμετώπιση τέτοιων συμβάντων ως απλών «περιστατικών» που καταγράφονται, δημοσιοποιούνται και στη συνέχεια αποσύρονται από τη δημόσια συζήτηση. Η επαναλαμβανόμενη εμφάνιση σοβαρών συμβάντων σε συγκεκριμένες υγειονομικές δομές καθιστά επιβεβλημένη τη συστηματική και θεσμική διερεύνησή τους, συμπεριλαμβανομένων σαφών νομικών διαδικασιών ελέγχου για ενδεχόμενες παραλείψεις, ευθύνες ή δομικές αστοχίες. Η πρόληψη δεν εξαντλείται στην καταγραφή· προϋποθέτει λογοδοσία, αξιολόγηση και την έμπρακτη ανάληψη ευθύνης σε κάθε επίπεδο διοίκησης.
