Πολλές περιπτώσεις αυτοκτονίας συνοδεύονται από σημειώματα που αποτυπώνουν τον ψυχικό πόνο, τη ματαίωση και τη βαθιά αυτομομφή του ατόμου. Τα στοιχεία αυτά, που συχνά προηγούνται της πράξης, μπορούν να αποτελέσουν ενδείξεις σοβαρής ψυχικής επιβάρυνσης, και παράλληλα ευκαιρία για πρόληψη, εφόσον αναγνωριστούν και αντιμετωπιστούν εγκαίρως
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, το σημείωμα μίας γυναίκας που έβαλε τέλος στην ζωή της πρόσφατα σε επαρχιακή πόλη της Ελλάδος, περιλάμβανε έντονες αναφορές σε αυτομομφή, ενοχή, ματαιότητα και συναισθήματα αναξιότητας. Αυτού του είδους οι γνωσιακές αποτυπώσεις δεν εμφανίζονται αιφνίδια. Αντιθέτως, συνιστούν συχνές εκδηλώσεις υποβόσκουσας ή μη διαγνωσμένης (συνήθως) καταθλιπτικής συμπτωματολογίας, απώλειας νοήματος και σοβαρής συναισθηματικής επιβάρυνσης. Φράσεις όπως «δεν αντέχω άλλο», «είμαι βάρος», «δεν αξίζω» αποτελούν χαρακτηριστικά γνωσιακά μοτίβα σε άτομα με ενεργό ψυχικό πόνο.
Η εμπειρία του Κέντρου Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ, όπως και η διεθνής βιβλιογραφία, επιβεβαιώνουν ότι σε μεγάλο ποσοστό των περιπτώσεων προηγείται προειδοποίηση. Τα προειδοποιητικά σημάδια μπορεί να περιλαμβάνουν:
• Λεκτικές ή έμμεσες εκφράσεις απελπισίας, ματαιότητας ή αποχαιρετισμού
• Απόσυρση από κοινωνικές σχέσεις ή δραστηριότητες που παλαιότερα προκαλούσαν ευχαρίστηση
• Σημαντικές αλλαγές στον ύπνο, τη διάθεση ή τις διατροφικές συνήθειες
• Ενδείξεις «κλεισίματος» εκκρεμοτήτων ή συμβολικές αποχαιρετιστήριες πράξεις
• Έκφραση έντονων συναισθημάτων ντροπής, ενοχής ή αναξιότητας
Η παρουσία τέτοιων ενδείξεων οφείλει να ενεργοποιεί όχι μόνο τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας αλλά και τους οικείους του ατόμου. Η έγκαιρη αναγνώριση και η κατάλληλη αντίδραση μπορούν να αποτρέψουν την κλιμάκωση της ψυχικής κρίσης και τη μετάβασή της σε αυτοκαταστροφική πράξη.
Η αναφορά στα προειδοποιητικά σημεία δεν γίνεται για να αποδοθούν ευθύνες στην οικογένεια ή στο περιβάλλον του ατόμου. Η ψυχική οδύνη είναι συχνά σιωπηλή, πολύπλοκη και ενίοτε συγκαλυμμένη. Αναγνωρίζουμε ότι ακόμη και οι πιο κοντινοί άνθρωποι μπορεί να μην εντοπίσουν εγκαίρως τα σήματα κινδύνου. Επιπλέον, οι οικείοι που βιώνουν την απώλεια ενός ανθρώπου με αυτόν τον τρόπο καλούνται να διαχειριστούν, πέρα από τον θρήνο, και τον πολύπλευρο ψυχικό αντίκτυπο της αυτοκτονίας ως survivors, συχνά χωρίς επαρκή στήριξη. Σκοπός είναι η ανάδειξη της ανάγκης για εκπαίδευση, ευαισθητοποίηση και ενίσχυση των μηχανισμών στήριξης, ώστε καμία οικογένεια να μη μείνει μόνη απέναντι σε μια τέτοια απώλεια.
Η αυτοκτονία είναι ένα μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας, το οποίο αναγνωρίζεται και αντιμετωπίζεται ως τέτοιο σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Μας αφορά όλους. Η ευθύνη για την προστασία της ζωής ανθρώπων που βιώνουν ψυχικό πόνο είναι συλλογική και θεσμική.
Πόσο διαφορετική θα μπορούσε να είναι η έκβαση, αν υπήρχε εγκαίρως η δυνατότητα παρακολούθησης και υποστήριξης από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας — ή αν μια υπηρεσία φροντίδας ήταν σε θέση να ανιχνεύσει και να ανταποκριθεί στα σήματα που εξέπεμπε. Η πρόληψη της αυτοκτονίας προϋποθέτει προσβασιμότητα, συνέχεια στη φροντίδα και ένα υποστηρικτικό δίκτυο που αναγνωρίζει έγκαιρα τον ψυχικό κίνδυνο.
————————————————————————–
Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας
Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών, ΚΛΙΜΑΚΑ
Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018
Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας
Ευμολπιδών 30-32, Κεραμεικός
Τηλ. 210-3417160-3
help@suicide-help.gr
