Ένα θανατηφόρο τροχαίο στην Κρήτη, με έναν άνδρα νεκρό υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, ανέδειξε εκ νέου το ερώτημα: πόσα από τα τροχαία που καταγράφονται ως «ατυχήματα» είναι στην πραγματικότητα αυτοκτονίες;
Διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι ένα ποσοστό των θανατηφόρων τροχαίων δεν είναι ατυχήματα, αλλά αυτοκαταστροφικές πράξεις με πρόθεση θανάτου του εαυτού. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνών, το 3% έως 8% των θανατηφόρων τροχαίων σχετίζονται με αυτοκτονική πρόθεση. Μελέτες στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο αναδεικνύουν ότι ένας στους δώδεκα θανάτους από τροχαίο ενδέχεται να αποτελεί μη αναγνωρισμένη αυτοκτονία.
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (2022), 3.985 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε τροχαία ατυχήματα, αριθμός αυξημένος σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Η εμπειρία του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ έχει δείξει ότι ανάμεσα σε αυτά τα περιστατικά υπάρχουν περιπτώσεις με σαφείς ενδείξεις αυτοκαταστροφικής πρόθεσης — όπως αποχαιρετιστικά μηνύματα, ιστορικό ψυχιατρικής νόσου ή δηλώσεις πρόθεσης λίγο πριν το συμβάν.
Παράλληλα, σε αρκετές νησιωτικές περιοχές καταγράφονται αυξημένα θανατηφόρα δυστυχήματα, αλλά και αυτοκτονίες που δεν αποτυπώνονται επισήμως. Πολλά τηλεφωνήματα στη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία – 1018 αναφέρονται σε περιπτώσεις ανθρώπων που σχεδίαζαν να τερματίσουν τη ζωή τους με τρόπους που δεν θα άφηναν ίχνη, όπως τροχαία, πνιγμοί ή άλλα “τυχαία” συμβάντα. Αυτά τα περιστατικά υπενθυμίζουν τη σιωπηλή διάσταση του προβλήματος και την ανάγκη ουσιαστικής διερεύνησης κάθε θανάτου.
Αν εφαρμοζόταν συστηματικά η διερεύνηση πρόθεσης (ψυχολογική αυτοψία) σε όλα τα θανατηφόρα τροχαία, είναι πιθανό ότι θα αναγνωρίζονταν δεκάδες περιπτώσεις ετησίως που δεν αποτυπώνονται στα επίσημα στατιστικά αυτοκτονιών. Τα χαρακτηριστικά των ατόμων που επιλέγουν αυτή τη μέθοδο έχουν αποτυπωθεί σε διεθνείς και κλινικές μελέτες: συχνότερα πρόκειται για άνδρες μέσης ηλικίας, συχνά παντρεμένους, με πρόσφατα ψυχοπιεστικά γεγονότα (οικογενειακές συγκρούσεις, διαζύγιο, ανεργία, απώλεια), ενώ η κατανάλωση αλκοόλ ή η απουσία ζώνης ασφαλείας και φρεναρίσματος είναι συχνές παράμετροι των περιστατικών.
Η μη αναγνώριση αυτών των θανάτων ως αυτοκτονιών έχει συνέπειες: περιορίζει την κατανόηση του ζητήματος, υποτιμά το πραγματικό του μέγεθος και στερεί από το σύστημα υγείας τη δυνατότητα να αναπτύξει στοχευμένες παρεμβάσεις πρόληψης. Η αυτοκτονία μέσω οχήματος δεν είναι κυκλοφοριακό ζήτημα· είναι θέμα δημόσιας υγείας και πρέπει να αντιμετωπίζεται με ανάλογη θεσμική σοβαρότητα.
Η ΚΛΙΜΑΚΑ, μέσω του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών και της Εθνικής Γραμμής Παρέμβασης στην Αυτοκτονία – 1018, επισημαίνει την ανάγκη θεσμοθέτησης μηχανισμού διερεύνησης πρόθεσης σε κάθε θανατηφόρο τροχαίο, καθώς και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ Αστυνομίας, Ιατροδικαστικών Υπηρεσιών και Υπουργείου Υγείας.
Η καταγραφή και κατανόηση της πρόθεσης δεν αποσκοπεί στην ενοχοποίηση, αλλά στην πρόληψη μελλοντικών απωλειών και στην έγκαιρη αναγνώριση ανθρώπων που βρίσκονται σε κρίση.
Η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία – 1018 λειτουργεί όλο το 24ωρο, δωρεάν και ανώνυμα, παρέχοντας υποστήριξη σε άτομα που εκφράζουν αυτοκτονικές σκέψεις, ανησυχούν για κάποιο οικείο πρόσωπο ή έχουν χάσει κάποιον αγαπημένο που αυτοκτόνησε.
————————————————————————–
Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας
Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών, ΚΛΙΜΑΚΑ
Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018
Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας
Ευμολπιδών 30-32, Κεραμεικός
Τηλ. 210-3417160-3
help@suicide-help.gr
